Ý tưởng khởi nghiệp của cô gia sư 19 tuổi
Khởi nghiệp khi mới 19 tuổi, Melanie Perkins không có trong tay số vốn lớn, một đội ngũ công nghệ hùng hậu hay mạng lưới nhà đầu tư tại Thung lũng Silicon. Thứ cô có chỉ là một vấn đề nhìn thấy trong lúc làm gia sư thiết kế đồ họa và niềm tin rằng công việc này có thể được đơn giản hóa để bất kỳ ai cũng có thể thực hiện.
Perkins lớn lên tại Perth, Australia. Khi còn là sinh viên, cô kiếm thêm thu nhập bằng công việc dạy thiết kế đồ họa và nhận thấy nhiều người học phải mất hàng tháng để làm quen với những phần mềm chuyên nghiệp. Không ít sinh viên gặp khó khăn ngay từ những thao tác cơ bản, trong khi mục tiêu của họ đôi khi chỉ là tạo ra một sản phẩm đồ họa tương đối đơn giản. Từ trải nghiệm đó, Perkins bắt đầu đặt câu hỏi tại sao việc thiết kế không thể trực quan và dễ sử dụng giống như chỉnh sửa một tài liệu trực tuyến.
Melanie Perkins - đồng sáng lập và CEO Canva, người bắt đầu hành trình khởi nghiệp từ ý tưởng đơn giản hóa thiết kế đồ họa.
Điểm khởi đầu của Fusion Books cũng rất giản dị. Hai người làm việc ngay trong phòng khách nhà mẹ Perkins, trong khi gia đình hai bên cùng hỗ trợ startup. Mẹ của Perkins đảm nhận việc đọc và kiểm tra bản in, còn mẹ của Obrecht phụ trách sổ sách kế toán. Từ một dự án nhỏ được vận hành theo kiểu gia đình, Fusion Books dần tìm được khách hàng và phát triển nhanh chóng.
Trong khoảng 5 năm, Fusion Books trở thành một trong những đơn vị xuất bản kỷ yếu lớn tại Australia, đồng thời mở rộng hoạt động sang New Zealand và Pháp. Thành công này giúp Perkins nhận ra rằng vấn đề cô phát hiện khi còn làm gia sư không chỉ tồn tại trong lĩnh vực kỷ yếu. Nếu người dùng có thể tự thiết kế một cuốn kỷ yếu bằng thao tác kéo - thả, họ cũng có thể tạo poster, danh thiếp, bài thuyết trình hay nội dung truyền thông theo cách tương tự.
Từ đây, tham vọng xây dựng một công cụ thiết kế dành cho tất cả mọi người bắt đầu hình thành.
Fusion Books đã chứng minh mô hình có khách hàng, nhưng việc thuyết phục giới đầu tư rót tiền cho một nền tảng thiết kế toàn cầu lại là câu chuyện hoàn toàn khác. Khi bắt đầu đi tìm vốn, Melanie Perkins liên tục nhận những cái lắc đầu. Theo câu chuyện được chia sẻ về hành trình của nữ sáng lập, cô đã trải qua hơn 100 lần bị từ chối trước khi tìm được những nhà đầu tư thực sự tin vào dự án.
Một bất lợi của Perkins là vị trí địa lý. Cô khởi nghiệp tại Perth, cách khá xa những trung tâm công nghệ và đầu tư lớn của thế giới. Muốn biến ý tưởng thành một công ty công nghệ quy mô toàn cầu, nữ doanh nhân trẻ không chỉ cần tiền mà còn phải bước vào một mạng lưới hoàn toàn mới, nơi cô có thể gặp những người hiểu công nghệ, vốn đầu tư và cách xây dựng startup tăng trưởng nhanh.
Bước ngoặt đến vào năm 2011 khi Perkins gặp nhà đầu tư Bill Tai tại một hội nghị khởi nghiệp. Bill Tai không lập tức đầu tư, nhưng ông giúp cô tiếp cận mạng lưới doanh nhân và nhà đầu tư tại Thung lũng Silicon. Những mối quan hệ này mở ra cho Perkins cơ hội mà trước đó một nhà sáng lập trẻ đến từ Perth rất khó có được.
Trong quá trình đó, Perkins gặp Lars Rasmussen, đồng sáng lập Google Maps. Rasmussen đánh giá cao ý tưởng đơn giản hóa thiết kế nhưng chỉ ra một điểm yếu quan trọng: đội ngũ cần thêm một người đủ mạnh về công nghệ và sản phẩm để biến ý tưởng thành một nền tảng có khả năng phục vụ hàng triệu người. Lời khuyên khiến Perkins và Obrecht bắt đầu tìm kiếm mảnh ghép thứ ba.
Người họ tìm thấy là Cameron Adams, một cựu kỹ sư Google. Sau thời gian trao đổi và cân nhắc, Adams quyết định tham gia dự án với vai trò Giám đốc sản phẩm, đồng thời trở thành đồng sáng lập thứ ba. Sự xuất hiện của Adams giúp đội ngũ có thêm năng lực công nghệ cần thiết để hiện thực hóa ý tưởng mà Perkins đã theo đuổi nhiều năm.
Sau hàng loạt lần thất bại trong quá trình gọi vốn, dự án cuối cùng cũng thu hút được sự chú ý của giới đầu tư. Vòng vốn ban đầu năm 2012 mang về khoảng 1,6 triệu USD, với sự tham gia của các nhà đầu tư như Felicis, Blackbird Ventures và những tên tuổi khác, cùng khoản hỗ trợ đối ứng khoảng 1,4 triệu USD từ Chính phủ Australia theo thông tin trong bài nguồn.
Hơn 100 lời từ chối trước đó vì vậy không khiến Perkins thay đổi bài toán mà cô muốn giải quyết. Thứ thay đổi là cách cô xây dựng đội ngũ và thuyết phục thị trường rằng một công cụ thiết kế đơn giản có thể trở thành sản phẩm dành cho số đông.
Canva ra đời, công ty từ phòng khách tiến tới định giá hàng chục tỷ USD
Năm 2013, Melanie Perkins, Cliff Obrecht và Cameron Adams chính thức đưa Canva ra thị trường. Nền tảng kế thừa tư duy đã được thử nghiệm với Fusion Books nhưng mở rộng phạm vi lớn hơn nhiều: thay vì chỉ làm kỷ yếu, người dùng có thể tạo hàng loạt sản phẩm đồ họa thông qua giao diện trực quan và thư viện mẫu có sẵn.
Canva sử dụng mô hình freemium, cung cấp nhiều tính năng cơ bản miễn phí và thu tiền từ những người cần công cụ nâng cao. Cách tiếp cận này giúp nền tảng nhanh chóng tiếp cận những nhóm khách hàng vốn không phải nhà thiết kế chuyên nghiệp. Giáo viên có thể tạo bài giảng, sinh viên làm bài thuyết trình, doanh nghiệp nhỏ thiết kế nội dung mạng xã hội, trong khi người dùng cá nhân có thể tự tạo poster hay thiệp mời mà không phải học một phần mềm đồ họa phức tạp.
Chính việc mở rộng đối tượng từ “người biết thiết kế” sang “bất kỳ ai cần thiết kế” đã tạo ra một thị trường rất lớn cho Canva. Đến năm 2017, công ty bắt đầu có lãi và đạt gần 300.000 người dùng trả phí. Một năm sau, Canva gia nhập nhóm “kỳ lân” khi mức định giá vượt ngưỡng 1 tỷ USD.
Đà tăng trưởng tiếp tục trong những năm sau đó. Năm 2019, Canva được định giá khoảng 2,5 tỷ USD rồi tăng lên 3,2 tỷ USD khi đẩy mạnh sản phẩm dành cho doanh nghiệp. Đến năm 2021, sau vòng huy động 200 triệu USD, công ty đạt mức định giá khoảng 40 tỷ USD, trở thành một trong những startup công nghệ tư nhân có giá trị lớn trên thế giới.
Thị trường công nghệ sau đó bước vào giai đoạn điều chỉnh, khiến định giá Canva không duy trì ở mức đỉnh. Theo thông tin trong bài nguồn, một giao dịch cổ phần thứ cấp vào năm 2025 đưa giá trị công ty lên khoảng 32 tỷ USD. Dù thấp hơn mức 40 tỷ USD từng ghi nhận, con số này vẫn tạo ra khoảng cách khổng lồ so với những ngày Perkins và Obrecht bắt đầu Fusion Books trong phòng khách của gia đình.
Canva cũng không còn đơn thuần là công cụ thiết kế kéo - thả. Trước làn sóng trí tuệ nhân tạo, công ty tăng cường đầu tư vào AI thông qua những thương vụ mua lại như Kaleido.ai và Leonardo.ai, đồng thời phát triển bộ công cụ Magic Studio. Công nghệ thay đổi nhưng tư duy sản phẩm vẫn xoay quanh ý tưởng Perkins hình thành từ năm 19 tuổi: biến những thao tác phức tạp thành công cụ mà người bình thường có thể sử dụng.
Theo số liệu Canva công bố được dẫn trong bài nguồn, nền tảng hiện có hơn 260 triệu người dùng trên toàn cầu, hiện diện tại khoảng 190 quốc gia và vùng lãnh thổ, hỗ trợ hơn 100 ngôn ngữ. Từ một công cụ làm kỷ yếu cho trường học tại Australia, ý tưởng của Perkins đã phát triển thành một nền tảng thiết kế phục vụ hàng trăm triệu người.
Sau khi gây dựng Canva, Melanie Perkins và Cliff Obrecht cũng cam kết dành khoảng 30% cổ phần cho các hoạt động thiện nguyện. Thông qua Canva Foundation, hơn 31 triệu USD đã được đóng góp cho những chương trình liên quan đến xóa mù chữ, phổ cập toán học tại châu Phi và Ấn Độ cũng như các hoạt động hỗ trợ khủng hoảng toàn cầu, theo thông tin trong bài nguồn.
Tại Việt Nam, Canva đang mở rộng sự hiện diện trong lĩnh vực giáo dục thông qua hợp tác với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC). Một trong những kế hoạch đáng chú ý là chương trình bồi dưỡng dự kiến dành cho hơn 30.000 giáo viên, tập trung vào thiết kế bài giảng tương tác và sử dụng AI trong giảng dạy. Song song là chương trình “Canva Kiến tạo Công dân số”, dự kiến tiếp cận hơn 30.000 học sinh nhằm trang bị kỹ năng sáng tạo số và tư duy thiết kế.
Nhưng nếu nhìn lại toàn bộ hành trình, điều đáng chú ý nhất ở câu chuyện của Melanie Perkins không nằm ở việc Canva cuối cùng được định giá bao nhiêu. Cách cô bắt đầu mới là phần đặc biệt: phát hiện một vấn đề trong lúc đi dạy thêm, thử nghiệm giải pháp trên một thị trường nhỏ rồi từng bước mở rộng khi mô hình đã chứng minh được nhu cầu.
Fusion Books chính là phép thử cho ý tưởng sau này trở thành Canva. Thay vì ngay lập tức tuyên bố sẽ thay đổi ngành thiết kế, Perkins bắt đầu với một bài toán cụ thể là giúp các trường học làm kỷ yếu dễ dàng hơn. Thành công của dự án đầu tiên cho cô bằng chứng rằng người dùng thực sự muốn một công cụ trực quan và đơn giản.
Ngay cả khi đã chứng minh được điều đó, con đường gọi vốn vẫn không dễ dàng. Hơn 100 lần bị từ chối buộc Perkins phải kiên trì tìm kiếm những người phù hợp, xây dựng mạng lưới tại Thung lũng Silicon và bổ sung một đồng sáng lập có năng lực công nghệ để hoàn thiện đội ngũ.
Từ năm 2007, khi cô gái 19 tuổi cùng bạn trai làm việc trong phòng khách nhà mẹ, đến một Canva được định giá 32 tỷ USD, hành trình ấy kéo dài gần hai thập kỷ. Một ý tưởng nhỏ được thử nghiệm bằng kỷ yếu trường học cuối cùng trở thành sản phẩm phục vụ hàng trăm triệu người trên thế giới.
Câu chuyện của Melanie Perkins vì thế không chỉ là hành trình từ hơn 100 lời từ chối đến một công ty hàng chục tỷ USD. Nó cho thấy một startup lớn đôi khi bắt đầu từ việc nhìn thật kỹ vào một khó khăn rất bình thường, tìm cách giải quyết nó tốt hơn và đủ kiên trì để theo đuổi giải pháp ngay cả khi chưa có nhiều người tin tưởng.
(Theo: Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam)
