Một buổi sáng tháng 1.2025, tên lửa Falcon 9 do SpaceX của Elon Musk chế tạo cất cánh từ căn cứ Vandenberg (California) để thực hiện nhiệm vụ bay vào quỹ đạo tầm thấp. Tải trọng mang theo gồm một vệ tinh giám sát có tên SCOT, viết tắt của “Space Camera for Object Tracking”, có khả năng theo dõi các vật thể nhỏ đến 5cm, được chế tạo bởi Digantara Industries (trụ sở tại Bangalore, Ấn Độ). Công ty tuyên bố đây là vụ phóng vệ tinh thương mại giám sát không gian đầu tiên trên thế giới, được Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi ca ngợi như cột mốc quan trọng ở một quốc gia ngày càng nghiêm túc về tham vọng chinh phục vũ trụ.
Tháng 12.2025, nhánh đầu tư mạo hiểm của tập đoàn Reliance Industries do tỷ phú Mukesh Ambani điều hành, đã dẫn đầu vòng gọi vốn Series B trị giá 50 triệu USD, định giá Digantara ở mức 200 triệu USD và nâng tổng số vốn nhận được lên 65 triệu USD. Cơ cấu vốn của công ty còn có sự góp mặt của các tỷ phú như ông trùm sản xuất hàng hóa Kumar Birla và doanh nhân công nghệ giáo dục Ronnie Screwvala. Cả 2 đều đầu tư ở các vòng trước đó. Nhà đầu tư đổ xô tìm kiếm cơ hội ở một trong những công ty công nghệ vũ trụ hàng đầu Ấn Độ, đã phát triển từ việc cung cấp công cụ tương tự Google Maps để định vị mảnh vỡ không gian, thành nhà cung cấp dịch vụ tình báo chiến lược.
Được dẫn dắt bởi 3 nhà đồng sáng lập Anirudh Sharma, Rahul Rawat và Tanveer Ahmed, tất cả đều từng xuất hiện trong danh sách Forbes 30 Under 30 Asia năm 2025, Digantara đang xây dựng hệ thống giám sát không gian có thể cảnh báo sớm về các vụ phóng tên lửa. Một mạng lưới vệ tinh được trang bị cảm biến để thu thập dữ liệu về vật thể trong không gian, kết hợp với phần mềm phân tích để cung cấp thông tin tình báo về chuyển động cũng như ý định của các vật thể đó. Đây là thông tin quan trọng giúp các chính phủ phát hiện và ứng phó với mối đe dọa tiềm tàng. “Thế giới dần hiểu rằng, nhận thức về không gian là điều cơ bản để quân sự hóa không gian,” Sharma, 27 tuổi, CEO của công ty cho biết. Công ty được xướng tên trong danh sách Forbes Asia 100 to Watch, gồm doanh nghiệp nhỏ và startup đang lên năm 2024. “Thời điểm chúng tôi bắt đầu dự án này khá tốt. Đúng thời điểm và đúng địa điểm. Sự phát triển của công ty đến từ bất ổn địa chính trị, như xung đột Nga - Ukraine,” ông lưu ý, và khẳng định hình ảnh vệ tinh giúp định hình các chiến lược quân sự.
Trên phạm vi toàn cầu, ngân sách dành cho an ninh không gian đang tăng. Văn phòng Ngân sách của Quốc hội Hoa Kỳ ước tính, hệ thống phòng thủ “Vòm Vàng” khởi xướng bởi Tổng thống Trump có thể tiêu tốn 1,2 ngàn tỷ USD trong 20 năm. Cơ quan Vũ trụ châu Âu thì bỏ ra 1,35 tỷ euro (1,6 tỷ USD), để tăng cường năng lực của lục địa già. Ấn Độ cũng đẩy mạnh đầu tư. Nước này đang mở rộng mạng lưới vệ tinh do thám và bổ sung khả năng chụp ảnh ban đêm, để củng cố an ninh quốc gia sau khi phát hiện điểm mù trong giám sát cuộc xung đột với Pakistan năm 2025.
“THẾ GIỚI DẦN HIỂU RẰNG, NHẬN THỨC VỀ KHÔNG GIAN LÀ ĐIỀU CƠ BẢN ĐỂ QUÂN SỰ HÓA KHÔNG GIAN.”
Theo Grand View Research, một công ty nghiên cứu ở San Francisco, thị trường toàn cầu về giám sát không gian và phát hiện mối đe dọa, dự kiến sẽ tăng từ 1,7 tỷ USD năm 2025 lên 2,4 tỷ USD năm 2033. “Công nghệ tiên tiến của ngày hôm nay sẽ là công nghệ thương mại của ngày mai,” Pranav Koshal, phó chủ tịch Kalaari Capital có trụ sở tại Bangalore, một trong những nhà đầu tư ban đầu vào Digantara, cho biết. “Có những chính phủ là khách hàng chủ chốt tiềm ẩn rủi ro tập trung doanh thu, nhưng đồng thời nếu bạn cung cấp dịch vụ tốt, có thể đạt được sự ổn định lâu dài.”
Năm 2022, Digantara có hợp đồng chính phủ đầu tiên từ Singapore để theo dõi rác thải không gian, sau đó là hợp đồng từ Thái Lan. Các hợp đồng từ Ấn Độ và Mỹ được ký năm 2025. Ông Sharma cho biết, khoảng 80% doanh thu hàng năm 5 triệu USD của công ty tính đến tháng 3.2026 đến từ khách hàng chính phủ, phần còn lại đến từ nhà khai thác vệ tinh thương mại. Chính phủ Ấn Độ là khách hàng lớn nhất. Với danh sách khách hàng ngày càng dài, ông Sharma dự đoán công ty có lợi nhuận trước thuế, lãi vay và khấu hao (EBITDA) dương với doanh thu 50 triệu USD vào năm tài chính 2028.
Lĩnh vực giám sát không gian có sự góp mặt của nhiều tập đoàn quốc phòng khổng lồ từ Mỹ như Lockheed Martin hay Northrop Grumman, cùng với “ông kẹ” mới nổi như True Anomaly (trụ sở tại bang Colorado), công ty đã huy động được 650 triệu USD vốn vào tháng 4.2026 với mức định giá 2,2 tỷ USD. Nhưng Sharma cho biết, nền tảng toàn diện của Digantara, từ cảm biến laser và quang điện do chính công ty sản xuất, đến phần mềm tạo dữ liệu gần thời gian thực kết hợp phân tích dự đoán, tất cả cộng lại tạo ra lợi thế quan trọng, giúp giảm chi phí và giữ giá cạnh tranh.
Digantara cho biết, họ sẽ sử dụng một phần số tiền 50 triệu USD huy động được từ Reliance để mở rộng hiện diện tại Mỹ, thị trường quốc phòng lớn nhất thế giới. Nhằm tuân thủ quy định an ninh quốc gia của Mỹ với tư cách nhà thầu liên bang, Digantara thành lập tại Mỹ công ty có tên Zenith Space Technologies ở bang Colorado với một đối tác địa phương năm 2024. Zenith đang tập trung vào chế tạo vệ tinh thế hệ tiếp theo, để theo dõi tên lửa và gần đây giành được hợp đồng cung cấp công nghệ đó cho chương trình SHIELD của Cơ quan Phòng thủ Tên lửa Hoa Kỳ.
“Hiện diện tại thị trường Mỹ là vô cùng cần thiết, nếu không sẽ tụt hậu cả thập kỷ so với những gì đang diễn ra,” ông Sharma, thành viên hội đồng quản trị của Zenith, cho biết. “Đội ngũ chúng tôi ở đó chủ yếu tập trung vào tình báo và quốc phòng. Điều này giúp có thêm không gian đổi mới.”
Gần đây, Digantara cũng hợp tác với Cơ quan Khoa học và Công nghệ Quốc phòng Singapore, đơn vị mua sắm của Bộ Quốc phòng Singapore, để sử dụng công cụ của công ty nhằm giám sát các vệ tinh của đảo quốc. Digantara có kế hoạch mở rộng sang châu Âu vào cuối năm 2026. Tại Ấn Độ, công ty đang phát triển năng lực vượt ra ngoài phạm vi tầm thấp trái đất, để giám sát biên giới và tiến tới quỹ đạo của mặt trăng.
Sharma bắt đầu quan tâm đến công nghệ vũ trụ khi bản thân và Rawat, hiện là CEO của Digantara, đang học khoa học máy tính tại Đại học Lovely Professional ở bang Punjab, miền Bắc Ấn Độ. Sau khi trò chuyện với người bạn thời trung học Ahmed, lúc đó đang học kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Cao đẳng Kỹ thuật RV ở Bangalore và tham gia một chương trình vệ tinh cho sinh viên, họ quyết định bắt đầu một chương trình tương tự. Sharma nhớ lại đã viết hàng trăm email cho các nhà phát triển vệ tinh để tìm kiếm người hướng dẫn, nhưng chỉ nhận lại một vài phản hồi.
Một trong những khách hàng tiềm năng đến từ kỹ sư trưởng của một cơ quan vũ trụ ở Nam Mỹ, đơn vị này quan tâm đến mở rộng chuỗi cung ứng từ Mỹ sang Ấn Độ. Ông giúp các sinh viên thiết kế cấu trúc vệ tinh và Sharma, người có cha làm việc cho Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng Ấn Độ tại Bangalore, quen biết một nhà sản xuất trong thành phố. Vì cần một cái tên để lập hóa đơn gửi cho khách hàng, Sharma đăng ký công ty Digantara Research & Technologies năm 2018.
Một năm sau, khi 1 vệ tinh sử dụng linh kiện do Digantara cung cấp va chạm với mảnh vỡ không gian, 2 nhà khởi nghiệp trẻ tuổi quyết định tìm hiểu cách triển khai lidar (cảm biến phát hiện và đo khoảng cách bằng ánh sáng được sử dụng trong robot và ô tô tự lái) trong không gian, để giảm nguy cơ va chạm. Được khuyến khích bởi đại diện ngành tại một hội nghị không gian họ tham dự ở Washington DC, vào năm 2019, Sharma và Rawat quyết định theo đuổi ý tưởng này toàn thời gian. Họ bỏ đại học đầu năm 2020 và chuyển đến Bangalore, nơi Ahmed gia nhập sau khi hoàn thành chương trình học.
Ba đồng sáng lập, theo báo cáo của truyền thông địa phương, cùng nhau sở hữu 27% cổ phần công ty, đã nhận được tài trợ 15.000 USD từ chính phủ để xây dựng hệ thống. Nhưng việc đưa Digantara vào chương trình ươm tạo danh tiếng dành cho công ty khởi nghiệp công nghệ cao của Viện Khoa học Ấn Độ lại khó khăn hơn và họ phải thử 3 lần. Cuối 2020, các sĩ quan quân đội Ấn Độ đến thăm, làm thay đổi hướng đi của công ty.
Quân đội đang tìm hiểu lĩnh vực khởi nghiệp công nghệ cao của Ấn Độ. Các sĩ quan muốn biết lộ trình phát triển ý tưởng đã được cấp bằng sáng chế của những nhà đồng sáng lập, về một hệ thống cảm biến lidar dựa trên vệ tinh để theo dõi vật thể trên quỹ đạo. Theo lời Sharma, cuộc thảo luận dẫn Digantara đến việc suy nghĩ vượt ra ngoài chuyện đơn thuần lập bản đồ vị trí vật thể, mà hướng đến dự đoán hành vi và ý định của vật thể, đồng thời thừa nhận sự hỗ trợ của quân đội giúp làm rõ hơn cơ hội kinh doanh rộng lớn.
“CÓ MẶT TẠI THỊ TRƯỜNG MỸ LÀ VÔ CÙNG CẦN THIẾT, NẾU KHÔNG SẼ TỤT HẬU MỘT THẬP KỶ SO VỚI NHỮNG GÌ ĐANG DIỄN RA.”
Ba vòng gọi vốn tiếp theo giúp Digantara xây dựng, đưa phần cứng và phần mềm của mình ra thị trường. Công ty đã phóng vệ tinh đầu tiên trong số 2 vệ tinh được trang bị cảm biến, cùng với mạng lưới cảm biến đặt trên mặt đất ở Chile, bang New Mexico và Ấn Độ để khảo sát rác thải vũ trụ cho khách hàng thương mại. Tỷ phú công nghệ giáo dục Screwvala, người đầu tư vào Digantara năm 2025 cho biết, điều thu hút ông là ý định nghiêm túc của những nhà sáng lập trong việc xây dựng doanh nghiệp lâu dài. “Họ có tầm nhìn toàn cầu và khả năng mở rộng quy mô,” ông giải thích.
Hiện tại, Digantara có 1 vệ tinh đang hoạt động trên không gian, dự định phóng thêm 10 vệ tinh nữa trong 2 năm tới, bao gồm 2 vệ tinh được chế tạo chuyên dụng cho cảnh báo tên lửa và theo dõi mục tiêu. Tương lai, công ty sẽ thu thập khoảng 70% dữ liệu từ cảm biến trong mạng lưới vệ tinh của mình, phần còn lại từ trạm mặt đất, đồng thời triển khai thêm 3 trạm nữa ở Kazakhstan, Mông Cổ và Namibia. Bên cạnh nhà máy rộng 2.320m2 ở Bangalore có khả năng lắp ráp 5 vệ tinh cùng lúc, Digantara dự định xây dựng một khu phức hợp rộng hơn ở bang Andhra Pradesh với công suất gấp 6 lần.
“Lĩnh vực công nghệ vũ trụ đang phát triển nhanh, nhưng tiến độ thường bị kéo dài. Đôi khi công nghệ không hoạt động trong thực tế, đôi khi không có đủ cơ sở vật chất để phóng, và đôi khi công nghệ đã sẵn sàng nhưng khách hàng vẫn muốn thêm thời gian hoặc bằng chứng an toàn,” Suhani Doshi, phó chủ tịch đầu tư tại Mela Ventures (trụ sở tại Bangalore), công ty đầu tư vào GalaxEye, một doanh nghiệp chuyên hình ảnh vũ trụ của Ấn Độ, cho biết. “Khả năng doanh thu bị chậm là rất cao, và điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn,” bà nói thêm.
Với nguồn vốn dồi dào, các nhà đồng sáng lập của Digantara đang tích cực tìm kiếm công ty nhỏ hơn trên toàn cầu, để củng cố chuỗi cung ứng. “Mục tiêu quan trọng là hướng đến tăng trưởng phi hữu cơ,” Sharma nói, “chủ yếu tích hợp công nghệ trong lĩnh vực liền kề bằng cách mua lại công ty có thể giúp chúng tôi trở thành tổ hợp công nghiệp quốc phòng”.
CUỘC ĐUA KHÔNG GIAN
Công nghiệp vũ trụ của Ấn Độ, chiếm khoảng 2% thị trường vệ tinh vũ trụ toàn cầu, đang bắt kịp và dự kiến tăng trưởng lên mức doanh thu hàng năm từ 40 tỷ đến 45 tỷ USD trong thập kỷ tới, từ mức 8 tỷ USD hiện tại, theo Cục Thông tin Báo chí của chính phủ. Góp phần vào sự tăng trưởng này, là một loạt công ty tư nhân tham gia từ năm 2020 (trước đó hoàn toàn thuộc về chính phủ). Chính sách “Phát triển hàng không vũ trụ Ấn Độ 2023” ban hành trước đó, đã đưa ra nhiều quy định mở đường cho sự tham gia của khối tư nhân.
Hiện nay, Ấn Độ có gần 400 công ty khởi nghiệp hoạt động trong lĩnh vực như phương tiện phóng, sản xuất vệ tinh, điện tử vũ trụ, quan sát trái đất và ứng dụng hạ nguồn. Tháng 5.2026, Skyroot Aerospace (trụ sở Hyderabad), được thành lập bởi các nhà khoa học từng làm việc tại Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO) của chính phủ, đã trở thành kỳ lân công nghệ vũ trụ đầu tiên của đất nước, sau khi huy động được 60 triệu USD với mức định giá 1,1 tỷ USD. Các công ty mới nổi này, bao gồm cả Digantara, hiện là chìa khóa giúp Ấn Độ hướng tới tham vọng chiếm 8% thị trường vệ tinh vũ trụ toàn cầu năm 2030.
(Theo: Forbes Việt Nam)
